THOẢ THUẬN TRỌNG TÀI GIAO KẾT KHÔNG ĐÚNG THẨM QUYỀN CÓ KHIẾN PHÁN QUYẾT BỊ TỪ CHỐI CÔNG NHẬN?

Phán quyết trọng tài nước ngoài có thể bị Tòa án Việt Nam từ chối công nhận và cho thi hành nếu tồn tại vi phạm nghiêm trọng về thủ tục hoặc đi ngược lại các nguyên tắc nền tảng của pháp luật sở tại. Quyết định phúc thẩm 03/2026/KDTM-PT làm rõ hệ quả pháp lý khi thỏa thuận trọng tài được ký không đúng thẩm quyền và phán quyết có nội dung vi phạm sự bình đẳng giữa các đương sự.

Tóm lược vụ việc
Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa do vướng mắc trong việc thực hiện nghĩa vụ thanh toán bằng thư tín dụng (L/C) và bất đồng về chất lượng hàng hóa. Người yêu cầu khởi kiện tại Trung tâm Trọng tài nước ngoài. Trong quá trình tố tụng, người bị yêu cầu chậm tham gia do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 tại Việt Nam. Phán quyết trọng tài ban hành sau đó đã bác bỏ yêu cầu đòi bồi thường thiệt hại của Người yêu cầu do không chứng minh được định mức thiệt hại. Tuy nhiên, Hội đồng Trọng tài lại cho rằng Người bị yêu cầu "phớt lờ" thủ tục, từ đó buộc bên này phải gánh 100% chi phí trọng tài và 60% chi phí pháp lý cho Người yêu cầu. Người yêu cầu sau đó nộp đơn yêu cầu Tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành phán quyết trên.

Nhận định của Tòa án
Tòa án cấp phúc thẩm đã bác bỏ yêu cầu công nhận phán quyết dựa trên hai căn cứ trọng tâm bởi vì người trực tiếp ký hợp đồng bên phía Người yêu cầu không phải là đại diện theo pháp luật và cũng không có văn bản ủy quyền hợp lệ để ký kết thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài. Bên cạnh đó, việc người bị yêu cầu chậm tham gia tố tụng do phải tuân thủ lệnh giãn cách xã hội và cách ly y tế được xem là sự kiện bất khả kháng theo Điều 156 BLDS 2015. Tòa án nhận định việc Hội đồng Trọng tài không làm rõ trở ngại khách quan và buộc bị đơn chịu toàn bộ chi phí tố tụng, dù nguyên đơn bị bác yêu cầu bồi thường, là không bảo đảm nguyên tắc bình đẳng. Do đó, phán quyết trên không được công nhận.

Bài học thực tiễn
Thỏa thuận trọng tài vẫn sẽ bị vô hiệu nếu người đặt bút ký không có thẩm quyền hợp pháp. Để đảm bảo giá trị thi hành của phán quyết, doanh nghiệp cần đảm bảo người ký kết thỏa thuận có đủ thẩm quyền và đặc biệt là phải yêu cầu cung cấp văn bản ủy quyền hợp lệ từ người đại diện theo pháp luật đối với người trực tiếp ký kết hợp đồng. Ngoài ra, các trung tâm trọng tài quốc tế thường trao quyền rất lớn cho Hội đồng Trọng tài trong việc phân bổ chi phí dựa trên thái độ hợp tác của các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp. Vì lẽ đó, doanh nghiệp không nên giữ thái độ im lặng hoặc chậm trễ phản hồi các thông báo từ cơ quan tài phán, ngay cả khi gặp sự kiện bất khả kháng. Việc chủ động tương tác giúp doanh nghiệp bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh rủi ro bị áp đặt các chế tài chi phí dù không thua kiện về mặt nội dung.